Przejdź do treści

Przepisy i ESG

AFIR - rozporządzenie UE o infrastrukturze ładowania: wymagania i terminy

Rozporządzenie AFIR, czyli rozporządzenie (UE) 2023/1804, ustala wymagania dla stacji ładowania dostępnych publicznie w całej Unii: sposób płatności, podawanie ceny, łączność cyfrową, złącza i cele mocy przy drogach TEN-T. Stosuje się od 13 kwietnia 2024 r. Sprawdzamy stacje inwestorów i operatorów pod kątem AFIR i dostosowujemy je przed kolejnym terminem, 1 stycznia 2027 r.

  • Stosowane od 13.04.2024
  • Płatności ad hoc
  • Cele mocy przy TEN-T
AFIR - nowe regulacje UE

Czym jest rozporządzenie AFIR?

AFIR (Alternative Fuels Infrastructure Regulation) to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1804 z 13 września 2023 r. w sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych. Stosuje się od 13 kwietnia 2024 r. (art. 26) i z tym dniem uchyliło dyrektywę 2014/94/UE (art. 25). Jako rozporządzenie obowiązuje w Polsce bezpośrednio, obok krajowej ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych.

AFIR obejmuje infrastrukturę ogólnodostępną, czyli stojącą na terenie dostępnym dla ogółu, także na gruncie prywatnym i także wtedy, gdy wjazd ma ograniczenia (art. 2 pkt 45). Dla stacji ładowania rozporządzenie określa:

  • cele mocy, które państwa członkowskie mają osiągnąć wzdłuż sieci drogowej TEN-T dla aut osobowych i dostawczych (art. 3) oraz ciężarówek i autobusów (art. 4),
  • obowiązki operatora punktu ładowania: płatność ad hoc, przejrzystą cenę, łączność cyfrową, inteligentne ładowanie i stały kabel przy DC (art. 5),
  • bezpłatne udostępnianie danych o punktach ładowania (art. 20),
  • minimalne złącza: typ 2 dla prądu przemiennego i Combo 2 (CCS2) dla prądu stałego (załącznik II pkt 1.1 i 1.2).

Jakie wymagania AFIR dotyczą operatora stacji ładowania?

Obowiązki z art. 5 rozporządzenia (UE) 2023/1804 dla punktów ogólnodostępnych

  • Płatność ad hoc

    Każdy ogólnodostępny punkt musi przyjąć ładowanie bez rejestracji i umowy. Punkty oddane od 13 kwietnia 2024 r. przyjmują płatność czytnikiem kart albo urządzeniem zbliżeniowym; poniżej 50 kW wystarcza też płatność online, np. przez kod QR (art. 5 ust. 1).

  • Doposażenie do 1 stycznia 2027 r.

    Od 1 stycznia 2027 r. punkty o mocy co najmniej 50 kW przy sieci drogowej TEN-T i na bezpiecznych parkingach, również oddane przed 13 kwietnia 2024 r., muszą mieć czytnik kart albo urządzenie zbliżeniowe (art. 5 ust. 1).

  • Cena za kWh

    W punktach od 50 kW cena ad hoc opiera się na cenie za kWh; dodatkowa opłata za minutę może zniechęcać do blokowania stanowiska. Cenę pokazuje się na stacji przed rozpoczęciem sesji (art. 5 ust. 4).

  • Równe ceny dla wszystkich

    Operator nie stosuje różnych cen wobec kierowców i dostawców usług mobilności bez obiektywnego uzasadnienia (art. 5 ust. 3). Dostawca usług mobilności nie dolicza opłat za e-roaming transgraniczny (art. 5 ust. 5).

  • Łączność i inteligentne ładowanie

    Od 14 października 2024 r. wszystkie punkty ogólnodostępne mają być połączone cyfrowo. Punkty zbudowane po 13 kwietnia 2024 r. lub zmodernizowane po 14 października 2024 r. muszą obsługiwać inteligentne ładowanie (art. 5 ust. 7 i 8).

  • Kabel przy DC i dane

    Od 14 kwietnia 2025 r. każdy ogólnodostępny punkt DC ma na stałe zainstalowany kabel (art. 5 ust. 10). Od tej samej daty operator bezpłatnie udostępnia dane stałe (lokalizacja, złącza, moc) i bieżące (status, dostępność, cena ad hoc), zgodnie z art. 20 ust. 2.

Jakie cele mocy AFIR wyznacza dla sieci TEN-T?

Rozporządzenie AFIR zobowiązuje państwa członkowskie, by wzdłuż sieci drogowej TEN-T, czyli przy drodze albo do 3 km jazdy od zjazdu (art. 2 pkt 3), powstały strefy ładowania o określonej mocy łącznej. Cele wiążą państwo, a realizują je inwestorzy i operatorzy, którzy budują stacje szybkiego ładowania. Niezależnie od sieci dróg Polska ma zapewnić co najmniej 1,3 kW mocy publicznej na każdy zarejestrowany samochód elektryczny i 0,80 kW na każdą hybrydę plug-in (art. 3 ust. 1).

TerminAuta osobowe i dostawcze (art. 3 ust. 4)Ciężarówki i autobusy (art. 4 ust. 1)
31.12.2025sieć bazowa: strefa co 60 km w każdym kierunku, co najmniej 400 kW, w tym punkt 150 kW15% długości sieci TEN-T: strefy co najmniej 1 400 kW, w tym punkt 350 kW
31.12.2027sieć bazowa: 600 kW, w tym dwa punkty po 150 kW; sieć kompleksowa na 50% długości: 300 kW, w tym punkt 150 kW50% długości sieci TEN-T: bazowa 2 800 kW z dwoma punktami 350 kW, kompleksowa 1 400 kW z punktem 350 kW
31.12.2030cała sieć kompleksowa co 60 km: 300 kW, w tym punkt 150 kWsieć bazowa co 60 km: 3 600 kW z dwoma punktami 350 kW; kompleksowa co 100 km: 1 500 kW z punktem 350 kW
31.12.2035sieć kompleksowa: 600 kW, w tym dwa punkty po 150 kWbez nowego progu w art. 4

Na drogach o małym natężeniu ruchu państwo może stosować odstępstwa, np. jedną strefę dla obu kierunków albo odstęp do 100 km (art. 3 ust. 7-9 i art. 4 ust. 4-6). Aktualny stan sieci w Polsce widać na naszej mapie stacji ładowania z rejestru EIPA.

Co AFIR oznacza dla inwestora i operatora stacji ładowania?

Skutki praktyczne przy budowie i modernizacji

  • Terminal płatniczy w budżecie

    Stacja z punktami od 50 kW potrzebuje czytnika kart albo urządzenia zbliżeniowego. Jeden terminal może obsługiwać kilka punktów w strefie ładowania, a punkty z darmowym ładowaniem są z tego wymogu zwolnione (art. 5 ust. 1).

  • Moc strefy przy TEN-T

    Strefa przy sieci bazowej TEN-T, która ma się liczyć do celu na koniec 2027 r., potrzebuje co najmniej 600 kW i dwóch punktów po 150 kW. Pojedyncza ładowarka 50 kW takiego celu nie spełnia.

  • Cennik i oprogramowanie

    Cena w zł/kWh, ewentualna opłata za minutę i informacja przed sesją wymagają oprogramowania zarządzającego stacją, które obsługuje takie taryfy i wyświetla je na ładowarce lub w aplikacji.

  • Dane do EIPA

    AFIR wymaga udostępniania danych (art. 20), a polska ustawa o elektromobilności każe przekazywać do rejestru EIPA dostępność punktu natychmiast po zmianie, a cenę w ciągu godziny od zmiany (art. 42 ust. 6).

Jak przygotować stację ładowania do wymagań AFIR?

Lista kontrolna, od której zaczynamy audyt

  • Sprawdzenie, czy stacja jest ogólnodostępna w rozumieniu art. 2 pkt 45 AFIR
  • Przegląd metod płatności w każdym punkcie, z podziałem na moc poniżej i od 50 kW
  • Plan doposażenia punktów od 50 kW przy sieci TEN-T i na bezpiecznych parkingach przed 1 stycznia 2027 r.
  • Kontrola cennika: cena za kWh w punktach od 50 kW, pełne składniki ceny w punktach poniżej 50 kW
  • Sprawdzenie łączności cyfrowej, inteligentnego ładowania i stałych kabli w punktach DC
  • Weryfikacja złączy: typ 2 dla AC i Combo 2 (CCS2) dla DC
  • Kontrola przekazywania danych o dostępności i cenach do rejestru EIPA

Jak pomagamy dostosować stacje do AFIR?

Nasze usługi

  1. Audyt zgodności

    Sprawdzamy Twoją infrastrukturę pod kątem wymogów AFIR i ustawy o elektromobilności.

  2. Analiza braków

    Wskazujemy, które punkty wymagają zmian, i proponujemy działania naprawcze.

  3. Plan wdrożenia

    Przygotowujemy harmonogram dostosowania do terminów AFIR, w tym do 1 stycznia 2027 r.

  4. Realizacja

    Wdrażamy brakujące elementy: terminale płatnicze, oprogramowanie, przekazywanie danych.

  5. Monitoring

    Śledzimy zmiany przepisów i akty delegowane do AFIR, a o skutkach informujemy klientów na bieżąco.

AFIR w liczbach

60 km
Maks. odstęp stref ładowania na sieci TEN-T (art. 3 ust. 4)
150 kW
Moc punktu wymagana w strefie dla aut osobowych
350 kW
Moc punktu wymagana w strefie dla ciężarówek (art. 4)
1.01.2027
Terminal kartowy w punktach od 50 kW przy TEN-T

Dlaczego Arinea?

Arinea projektuje, buduje i serwisuje stacje ładowania, więc wymagania AFIR sprawdzamy na działającym sprzęcie, a nie tylko na papierze. Mamy za sobą ponad 3000 zrealizowanych projektów i inwestycje o łącznej wartości 100 mln zł, a stacje klientów obsługujemy w trybie wsparcia 24/7.

Pomagamy przełożyć artykuły rozporządzenia na konkretne zmiany: dobór terminala płatniczego, konfigurację cennika w oprogramowaniu, wymianę ładowarek DC bez stałego kabla i przekazywanie danych do rejestru EIPA. Współpracujemy z dostawcami terminali płatniczych i systemów zarządzania ładowaniem zgodnych z OCPP.

Pytania o AFIR

Od kiedy obowiązuje rozporządzenie AFIR?
Rozporządzenie AFIR (UE) 2023/1804 opublikowano w Dzienniku Urzędowym UE 22 września 2023 r., a stosuje się je od 13 kwietnia 2024 r. (art. 26). Tego dnia straciła moc dyrektywa 2014/94/UE (art. 25). Jako rozporządzenie działa w Polsce bezpośrednio, bez ustawy wdrażającej.
Czy AFIR dotyczy stacji prywatnych?
Rozporządzenie AFIR obejmuje infrastrukturę ogólnodostępną: na terenie dostępnym dla ogółu, także prywatnym i także wtedy, gdy wjazd ma ograniczenia lub warunki (art. 2 pkt 45). Wallbox w domu albo ładowarka na parkingu firmowym zamkniętym dla osób z zewnątrz pod tę definicję nie podpadają.
Co jeśli moja stacja jest daleko od TEN-T?
Stacja poza siecią TEN-T nie liczy się do celów mocy z art. 3 i 4, ale jej ogólnodostępne punkty podlegają art. 5: płatności ad hoc, przejrzystej cenie, łączności cyfrowej i stałemu kablowi przy DC. Obowiązek doposażenia starszych punktów od 1 stycznia 2027 r. dotyczy tylko sieci TEN-T i bezpiecznych parkingów.
Czy przy stacji DC wystarczy płatność kodem QR?
Płatność przez kod QR wystarcza tylko w punktach o mocy poniżej 50 kW (art. 5 ust. 1 lit. c). Punkt od 50 kW oddany po 13 kwietnia 2024 r. musi przyjmować płatność czytnikiem kart albo urządzeniem zbliżeniowym czytającym co najmniej karty płatnicze. Jeden terminal może obsłużyć kilka punktów w strefie.
Czy AFIR nakazuje roaming między sieciami?
Rozporządzenie AFIR nie nakłada na operatora obowiązku podpisania umów roamingowych. Zakazuje natomiast różnicowania cen między kierowcami a dostawcami usług mobilności bez obiektywnego uzasadnienia (art. 5 ust. 3), a dostawcom usług mobilności zakazuje doliczania opłat za e-roaming transgraniczny (art. 5 ust. 5).
Jakie złącza musi mieć stacja według AFIR?
Punkty ładowania prądem przemiennym muszą mieć co najmniej gniazdo albo złącze typu 2 według normy EN 62196-2, a punkty prądu stałego co najmniej złącze Combo 2 według EN 62196-3 (załącznik II pkt 1.1 i 1.2). Więcej o typach wtyczek piszemy w poradniku o gniazdach do ładowania.

Zaufali nam

Współpracujemy z wiodącymi firmami z branży motoryzacyjnej, energetycznej i technologicznej

  • ABB
  • Tauron
  • Volkswagen
  • Porsche
  • Siemens
  • LG
  • Toshiba
  • Energa
  • Hikvision
  • Nedap
  • Ensto
  • Enelion
  • EGAC
  • Skoda Centrum Wrocław
  • Porsche Inter Auto
  • LG Chem
  • Grupa Cichy-Zasada
  • BMW Inchcape
  • BMW Bońkowscy
  • BMW Smorawiński
  • Bawaria Motors
  • Caro
  • Ignaszak
  • Lelek
  • Swoston Paczkowski

Chcesz być gotowy na AFIR?

Skontaktuj się z Arinea - przeanalizujemy Twoją infrastrukturę i pomożemy spełnić wymagania.