Ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych - kogo dotyczy, obowiązki i kary
Ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych z 11 stycznia 2018 r. (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1243) reguluje budowę i działanie stacji ładowania, obowiązki operatorów i dostawców usługi ładowania, badania UDT i rejestr EIPA, przygotowanie budynków pod ładowarki, floty i zamówienia podmiotów publicznych oraz strefy czystego transportu. Kary za naruszenia nakładają Prezes URE, Prezes UDT i Inspekcja Handlowa.

Pełna nazwa aktu to ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych. Obowiązuje w tekście jednolitym z 1 września 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1243), który obejmuje stan prawny na 26 sierpnia 2026 r. Paliwa alternatywne to w ustawie energia elektryczna i paliwa zastępujące paliwa z ropy naftowej, w szczególności wodór, biopaliwa ciekłe, paliwa syntetyczne, CNG, LNG i LPG (art. 2 pkt 11), ale większość przepisów dotyczy ładowania pojazdów elektrycznych.
Kogo dotyczy ustawa o elektromobilności?
Ustawa o elektromobilności dotyczy operatorów stacji ładowania i dostawców usługi ładowania, operatorów systemów dystrybucyjnych, inwestorów budynków, wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych, administracji centralnej, samorządów i zamawiających publicznych. Art. 1 wymienia pięć obszarów regulacji: zasady rozwoju i funkcjonowania infrastruktury paliw alternatywnych, obowiązki podmiotów publicznych, obowiązki informacyjne, strefy czystego transportu oraz Krajowe ramy polityki rozwoju infrastruktury.
| Artykuł | Czego dotyczy | Kogo dotyczy |
|---|---|---|
| art. 2 | Definicje: stacja ładowania, punkt ładowania, operator, pojazd elektryczny | wszystkich adresatów ustawy |
| art. 3, 5, 8 | Obowiązki i odpowiedzialność operatora stacji ogólnodostępnej | operatorów ogólnodostępnych stacji ładowania |
| art. 3 ust. 2, art. 7 | Zakres usługi ładowania, zakaz wymagania umowy | dostawców usługi ładowania |
| art. 3a-3c | Zakaz prowadzenia stacji ogólnodostępnych | operatorów systemów dystrybucyjnych |
| art. 12-12c | Moc i kanały kablowe w budynkach, zgoda na punkt w bloku | inwestorów, wspólnoty, spółdzielnie, mieszkańców |
| art. 15-16, 29f | Opinia, badania i kontrola UDT | operatorów i podmioty eksploatujące stacje ładowania |
| art. 34-38 | Pojazdy elektryczne we flotach, autobusy zeroemisyjne | administrację centralną, samorządy, gminy |
| art. 39-40 | Strefy czystego transportu | gminy i kierowców |
| art. 41b-42 | Numer EIPA, zgłoszenia do rejestru, ceny i dostępność | operatorów stacji i dostawców usługi ładowania |
| art. 45-47 | Kary pieniężne | przedsiębiorców |
| art. 60-62, 67 | Minimalna liczba punktów i plany budowy stacji w gminach | gminy i operatorów systemów dystrybucyjnych |
| art. 68a-68e | Udziały pojazdów czystych w zamówieniach | zamawiających publicznych i sektorowych |
Ustawa wdraża cztery dyrektywy UE, w tym 2014/94/UE o infrastrukturze paliw alternatywnych i (UE) 2019/1161 o ekologicznie czystych pojazdach (odnośnik nr 1 do tytułu).
Czym jest ogólnodostępna stacja ładowania według ustawy?
Ogólnodostępna stacja ładowania to według ustawy stacja ładowania dostępna na zasadach równoprawnego traktowania dla każdego posiadacza pojazdu elektrycznego i hybrydowego (art. 2 pkt 6). Stacją ładowania jest urządzenie budowlane albo wolnostojący obiekt z co najmniej jednym punktem ładowania, wyposażone w oprogramowanie do świadczenia usługi ładowania, wraz ze stanowiskami postojowymi i, przy podłączeniu do sieci, instalacją do przyłącza (art. 2 pkt 27).
Pozostałe pojęcia, które wracają w całej ustawie:
- punkt ładowania - urządzenie do ładowania pojedynczego pojazdu elektrycznego, hybrydowego albo autobusu zeroemisyjnego (art. 2 pkt 17);
- punkt ładowania o normalnej mocy - do 22 kW włącznie, z wyłączeniem urządzeń do 3,7 kW zainstalowanych poza stacjami ogólnodostępnymi, w szczególności w budynkach mieszkalnych (art. 2 pkt 18);
- punkt ładowania o dużej mocy - powyżej 22 kW (art. 2 pkt 19);
- operator ogólnodostępnej stacji ładowania - podmiot odpowiedzialny za budowę, zarządzanie, bezpieczeństwo, eksploatację, konserwację i remonty stacji (art. 2 pkt 7);
- dostawca usługi ładowania - ustawa nie definiuje go w art. 2, tylko opisuje usługę: ładowanie oraz rejestrację użytkownika, autoryzację sesji, naliczanie płatności, wystawianie dokumentów sprzedaży i obsługę reklamacji (art. 3 ust. 2).
Operator może jednocześnie być dostawcą usługi ładowania (art. 6).
Jakie obowiązki ma operator ogólnodostępnej stacji ładowania?
Operator ogólnodostępnej stacji ładowania musi zapewnić na stacji co najmniej jednego dostawcę usługi ładowania, spełnienie wymagań technicznych, badania UDT i bezpieczną eksploatację (art. 3 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o elektromobilności). Wyposaża stację w oprogramowanie, które przekazuje do rejestru EIPA dane o dostępności punktów i cenie, a każdy punkt w system pomiaru zużycia energii (art. 3 ust. 1 pkt 4).
Kolejne obowiązki z art. 3 ust. 1 to umowa dystrybucyjna i umowa sprzedaży energii, przekazywanie dostawcom danych do rozliczeń, informacja o zasadach korzystania i instrukcja obsługi na stacji oraz dostęp dla dostawców usług ładowania na zasadach rynkowych (pkt 5-10). Energia dostarczana do stacji może służyć tylko ładowaniu, wymianie akumulatorów i działaniu samej stacji (art. 8).
Rejestr EIPA prowadzi Prezes UDT (art. 42 ust. 2). Operator zgłasza do niego stację najpóźniej w dniu złożenia wniosku o badanie UDT przed oddaniem do eksploatacji (art. 42 ust. 5) i przekazuje dostępność punktów na bieżąco, a nowe ceny w ciągu godziny od zmiany (art. 42 ust. 6). Rejestr EIPA (stan na 19 listopada 2026 r.) obejmuje w Polsce 7 452 stacje i 14 885 punktów ładowania, które prowadzi 413 operatorów. Wszystkie pokazuje nasza mapa stacji ładowania.
Kiedy stacja ładowania wymaga badania UDT?
Stacja ładowania wymaga badania UDT przed oddaniem do eksploatacji oraz po każdej naprawie lub modernizacji, w tym po zwiększeniu liczby punktów albo przeniesieniu punktu (art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o elektromobilności). Badanie nie jest potrzebne, gdy wymienia się tylko części na takie same albo spełniające wymagania producenta (art. 16 ust. 2 pkt 2).
Wniosek o badanie składa operator stacji ogólnodostępnej albo podmiot eksploatujący stację ładowania, która nie jest ogólnodostępna (art. 16 ust. 3). Obowiązek dotyczy więc każdej stacji w rozumieniu art. 2 pkt 27, także firmowej, o ile ma oprogramowanie do świadczenia usługi ładowania. Jeśli badanie wykaże niespełnienie wymagań, Prezes UDT wydaje decyzję o wstrzymaniu eksploatacji (art. 16 ust. 4).
Przed budową można poprosić Prezesa UDT o opinię zgodności dokumentacji technicznej z wymaganiami; opinia jest płatna, a termin na jej wydanie to 30 dni (art. 15). Prezes UDT kontroluje też stacje po sygnałach o nieprawidłowościach, o eksploatacji bez badania i o braku zgłoszenia do rejestru (art. 29f ust. 1 i 2).
Jakie kary przewiduje ustawa o elektromobilności?
Ustawa o elektromobilności przewiduje kary pieniężne dla przedsiębiorców od 500 zł do 2 000 000 zł, zależnie od naruszenia, przy czym kara nie może przekroczyć 15% przychodu z poprzedniego roku podatkowego (art. 45 ust. 2 i 3). Kary związane ze stacjami ładowania:
| Naruszenie | Kara | Kto nakłada | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Brak dostępu do stacji dla dostawców usługi ładowania | 5 000-150 000 zł | Prezes URE | art. 45 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 |
| Wymaganie umowy przed ładowaniem | 1 000-50 000 zł | Prezes URE | art. 45 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 |
| Użycie energii ze stacji do innych celów niż z art. 8 | 5 000-50 000 zł | Prezes URE | art. 45 ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 3 |
| Brak badania UDT albo eksploatacja mimo wstrzymania | 20 000 zł za każdą stację | Prezes UDT | art. 45 ust. 1 pkt 4, ust. 2 pkt 4 lit. a |
| Brak zgłoszenia stacji do rejestru EIPA | 2 000 zł | Prezes UDT | art. 45 ust. 1 pkt 11, ust. 2 pkt 9 |
| Brak informacji o rodzaju paliwa w pojeździe lub salonie | 500-2 000 zł | wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej | art. 45 ust. 1 pkt 10, ust. 2 pkt 8 |
Kara za brak danych w EIPA dotyczy samego zgłoszenia z art. 42 ust. 5. Art. 45 nie wymienia osobnej kary za spóźnione przekazywanie cen i dostępności punktów z art. 42 ust. 6. Od decyzji Prezesa URE przysługuje odwołanie do sądu ochrony konkurencji i konsumentów w 14 dni (art. 46 ust. 2), a od decyzji Prezesa UDT dotyczącej stacji ładowania do ministra właściwego do spraw energii (art. 46 ust. 5 pkt 1).
Co ustawa o elektromobilności mówi o ładowaniu w budynkach?
Ustawa o elektromobilności wymaga przygotowania nowych budynków pod punkty ładowania i ustala procedurę montażu ładowarki w bloku. Budynek mieszkalny z więcej niż 10 stanowiskami postojowymi wewnątrz lub przy budynku projektuje się z kanałami na kable na wszystkich stanowiskach, a niemieszkalny z co najmniej jednym punktem ładowania i kanałami na co piąte stanowisko (art. 12a ust. 1 i 2). W gminach z art. 60 ust. 1 budynki wielorodzinne i użyteczności publicznej muszą mieć moc przyłączeniową na punkty o mocy co najmniej 3,7 kW (art. 12 ust. 1).
W budynku wielorodzinnym z więcej niż trzema lokalami punkt ładowania instaluje się po zgodzie zarządu wspólnoty, spółdzielni albo zarządcy, wydanej na wniosek osoby z tytułem do lokalu i miejscem do wyłącznego użytku (art. 12b ust. 1). Zarząd ma 30 dni na zlecenie ekspertyzy i 30 dni od jej otrzymania na decyzję (art. 12b ust. 4 i 5), a zgoda na punkt poniżej 11 kW to czynność zwykłego zarządu (art. 12b ust. 2). Ekspertyzę opisuje art. 12c.
Procedurę krok po kroku, koszty i rozliczenie prądu opisujemy we wpisie o ładowaniu samochodu elektrycznego w garażu podziemnym.
Jakie obowiązki mają gminy według ustawy o elektromobilności?
Gminy mają według ustawy o elektromobilności obowiązki w czterech sprawach: minimalna liczba ogólnodostępnych punktów ładowania, udział aut elektrycznych we flocie urzędu, autobusy zeroemisyjne i strefy czystego transportu. Ustawa wyznaczyła minimalną liczbę punktów ładowania w największych gminach do 31 marca 2021 r.: 1000, 210, 100 albo 60 punktów, zależnie od liczby mieszkańców i zarejestrowanych pojazdów (art. 60 ust. 1).
Gmina, w której minimum nie zostało osiągnięte, sporządzała plan budowy ogólnodostępnych stacji ładowania, uzgadniany z operatorami systemów dystrybucyjnych (art. 62 ust. 1 i 4). Operator przygotowuje do planu program przyłączania stacji z warunkami technicznymi, ekonomicznymi i terminami (art. 62 ust. 11 i 12), a budowa stacji z planu jest celem publicznym (art. 67).
Urząd gminy i powiatu z ponad 50 000 mieszkańców oraz urząd każdego województwa ma mieć co najmniej 22% aut elektrycznych we flocie (art. 35 ust. 1), a gmina z ponad 100 000 mieszkańców kupuje do komunikacji miejskiej wyłącznie autobusy zeroemisyjne (art. 36 ust. 2). Progi dla zamawiających opisujemy we wpisie o elektromobilności w zamówieniach publicznych.
Strefę czystego transportu gmina może ustanowić na drogach, którymi zarządza (art. 39 ust. 1). Miasto z ponad 100 000 mieszkańców musi ją ustanowić, jeśli ocena jakości powietrza wykaże przekroczenie średniorocznego poziomu dopuszczalnego dwutlenku azotu (art. 39 ust. 3a).
Jaka jest najnowsza nowelizacja ustawy o elektromobilności?
Najnowsza nowelizacja ustawy o elektromobilności, która weszła w życie, to ustawa z 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2024 poz. 1853). Weszła w życie 31 grudnia 2024 r., a część przepisów 1 stycznia 2025 r. i 1 stycznia 2026 r. (art. 6 tej ustawy). Nadała obecne brzmienie art. 34, 35 i 36 o flotach i autobusach oraz dodała art. 39 ust. 3a o obowiązkowych strefach czystego transportu.
Tego samego dnia uchwalono ustawę o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2024 poz. 1881), która od 20 stycznia 2025 r. zmieniła w ustawie o elektromobilności definicje dotyczące wodoru (art. 2 pkt 28a-28d). Obie nowelizacje obejmuje tekst jednolity z 1 września 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1243).
W Sejmie X kadencji jest poselski projekt zmiany ustawy, druk nr 3036 z 22 lipca 2026 r. Projekt dodaje w art. 39 ust. 6 nowy cel, na który gmina może wydawać dochody z opłat za wjazd do strefy czystego transportu: zadania własne w zakresie lokalnego transportu zbiorowego. 1 września 2026 r. skierowano go do pierwszego czytania w komisjach.
Arinea buduje ogólnodostępne stacje ładowania i przeprowadza je przez badania UDT oraz zgłoszenie do EIPA. Przegląd wymagań dla inwestora jest na stronie przepisy dotyczące stacji ładowania.
Źródła
- Ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych (tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 1243), Sejm RP (Dziennik Ustaw) (dostęp 2026-11-19)
- Ustawa z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2024 poz. 1853), Sejm RP (Dziennik Ustaw) (dostęp 2026-11-19)
- Ustawa z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2024 poz. 1881), Sejm RP (Dziennik Ustaw) (dostęp 2026-11-19)
- Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych, druk nr 3036 (Sejm X kadencji, 22 lipca 2026 r.), Sejm RP (dostęp 2026-11-19)
- Ewidencja Infrastruktury Paliw Alternatywnych (EIPA) - wyszukiwarka stacji ładowania, Urząd Dozoru Technicznego (dostęp 2026-11-19)

Autor: Dawid Piorun, specjalista ds. infrastruktury ładowania EV w Arinea Sp. z o.o.Specjalista ds. infrastruktury ładowania w Arinea. Projektuje i wdraża stacje AC i DC od 2016 roku.


